«شروه» بازتاب احساسات عاشقانه و عارفانه است

کد خبر : 5953تاریخ ثبت : 1397/10/3 10:23:16
 «شروه» بازتاب احساسات عاشقانه و عارفانه است محمدرضا بلادی:

«شروه» بازتاب احساسات عاشقانه و عارفانه است

سیرنگ: موسیقی بوشهر یکی از غنی‌ترین موسیقی‌های نواحی ایران است که در بطن خود آبستن آواها و نواهای قابل تامل و ریشه‌داری است که برای رسیدن به کنه آن باید وادی‌های بی‌شماری را سپری کرد تا بتوان اندکی از فحوا و درون‌مایه آن سیراب شد.

به گزارش «سیرنگ» به نقل از بامداد جنوب - الهام بهروزی: موسیقی بوشهر یکی از غنی‌ترین موسیقی‌های نواحی ایران است که در بطن خود آبستن آواها و نواهای قابل تامل و ریشه‌داری است که برای رسیدن به کنه آن باید وادی‌های بی‌شماری را سپری کرد تا بتوان اندکی از فحوا و درون‌مایه آن سیراب شد. یکی از گونه‌های موسیقایی که از دیرباز در میان مردمان جنوب به‌خصوص در ناحیه دشستان، دشتی و تنگستان رواج داشته و دارد شروه‌خوانی است که گاه به اشتباه آن را با مصیبت‌خوانی یکی می‌دانند، این در حالی است که وقتی به‌صورت دقیق و ریز این دو را مورد بررسی و واکاوی قرار می‌دهید متوجه می‌شوید که هر کدام گونه‌ای خاص از موسیقی را در برمی‌گیرند. 

«شروه» به آواز محلي دشتستاني، تنگستاني و دشتي گفته مي‌شود كه براي خواندن آن از ترانه‌هاي فايز و گاه دوبيتي‌هاي هم وزن آن استفاده مي‌شود. عمدتا موسیقی این‌ گونه با مقدمه‌ای آغاز می‌شود که معمولا از سروده‌های مولانا انتخاب شده و متن اصلی هم یا از دوبیتی‌های فایز دشتی یا از سروده‌های مفتون بردخونی که تمی عاشقانه دارند، وام گرفته شده است. این در حالی است که مرثیه‌خوانی یا مصیبت‌خوانی گونه‌ای موسیقایی و آوازی است که در سوگ عزیزی خوانده می‌شود و از حال و هوای عاشقانه به‌دور است. 
 
البته در یکی دو دهه اخیر پژوهشگران و موسیقدانان جنوبی درصدد برآمده‌اند تا در کنار اجراهای صحنه‌ای و تنظیم و احیای قطعات فولکور و اصیل به‌منظور افزایش دانش و آگاهی موسیقدانان جوان و مردم عادی ریشه بسیاری از گونه‌های موسیقایی جنوب را بیابند تا بدین طریق در اشاعه موسیقی جنوب هوشمندانه گام بردارند و امکان ورود هر گونه تحریفی را به این عرصه مسدود کنند. یکی از این پژوهشگران محمدرضا بلادی، موسیقدان برجسته بوشهری است که سال‌هاست خارج از کشور به‌سر می‌برد و نقش بسزایی را در معرفی موسیقی بومی و محلی بوشهر به سایر نقاط جهان داشته است.
 
وی فعاليت‌هاي تحقيقاتي خود را از سال ۱۳۶۸ در زمينه موسيقي بوشهر آغاز کرد و با بهره‌گيري از نظرات مرحوم دكتر محمدتقي مسعوديه و همچنين محمدرضا درويشي سعي در بازيافت و ثبت فرم‌هاي مختلف موسيقي و آیین‌های بومي بوشهر كه گاه رو به فراموشي نهاده بود، کرد. بلادی در سال ۱۳۷۵ پروژه تحقيقاتي مردم‌شناسي موسيقي بوشهر را به سفارش سازمان ميراث فرهنگي كشور به پایان رساند.
 
وي همچنين كتابي با عنوان «فرهنگ موسيقي بوشهر» را كه در آن كليه سازهاي بومي، فرم‌هاي موسيقي، آواها و نواهاي موسيقي بوشهر، بررسي، تحليل و ثبت شده است، به پايان برد كه در آن آوانويسي چندين ملودي اصيل بومي نيز انجام شده است. خوشبختانه اثر وی امروز به‌عنوان یکی از مراجع مادر در بحث موسیقی بوشهر به‌شمار می‌رود، به‌گونه‌ای که یکی از مراجع اصلی کتاب «فرهنگ سازهای ایران» نوشته محمدرضا درویشی را تشکیل می‌دهد.
Thumbnail
 
 او در این سال‌ها به‌عنوان کارشناس و محقق در ساخت سریال‌های مستند فرهنگی با موضوع موسیقی و فرهنگ با شبکه چهار سیما و همچنین رادیو فرهنگ همکاری داشته و تالیف و چاپ مقالات تخصصی متعددی را در جراید و رسانه‌های داخلی و خارجی در کارنامه هنری خود دارد. البته خدمات هنری وی به این موارد ختم نمی‌شود؛ چراکه این موسیقیدان با تلفیق موسیقی بوشهری با دیگر سبک‌ها درصدد است تا زایایی و پتانسیل بالای موسیقی این خطه را به همه گوشزد کند، از جمله ابتکارات وی در این زمینه می‌توان به تلفیق موسیقی بومی با سماع اشاره کرد که بسیار هم مورد توجه و استقبال واقع شد.
 
بلادی سرپرستی گروه موسیقی «لیمیر» را عهده‌دار است و از دانش‌ موسیقایی ارزنده‌ای برخوردار بوده و عمدتا نظریه‌های خود را در عرصه موسیقی با تکیه بر مطالعه اسناد تاریخی و کهن و یا بر اساس بررسی‌های میدانی ارائه می‌کند، از این رو، از نظر صائبی در این حوزه برخوردار است. بلادی در تازه‌ترین یافته‌های خود به مقوله «شروه» و تفاوت آن با «مصیبت‌خوانی» پرداخته است.
 
سرپرست گروه «لیمر» در خصوص «شروه» به بامداد جنوب گفت: «شروه» از قدیمی‌ترین آوازهای بومی بوشهر است. چنانچه بخواهیم الگوی فواصل موسیقایی اصلی هر منطقه را بشناسیم، کافی است که نظری به آوازهای رایج در آن منطقه داشته باشیم. در بوشهر هر چند مدهای آوازی متفاوتی وجود دارد ولی شاکله اصلی موسیقی بوشهر را می‌توان قوام یافته ترتیب فواصل موسیقایی در شروه‌ها دانست. شباهت لالایی‌ها و شروه‌ها ما را به این فکر می‌اندازد که کدام‌یک بر دیگری مقدم است، در حالی که شروه‌خوانی و مصیبت‌خوانی دو مقوله متفاوت و جدای از هم هستند؛ تفاوت اساسی بین شروه‌خوانی و مرثیه‌خوانی نه تنها از فحوای کلام، بلکه از نوع موسیقی و شیوه اجرای قطعه آوازی نیز قابل درک است.
 
محمدرضا بلادی با بیان این‌که اصلی از اصول موسیقی که بيان كننده روح و حالت اثر است، دینامیک یا حالات موسیقی است، افزود: ديناميك یا حالات موسیقی را در دو بخش می‌توان بررسی کرد؛ یکی حالات بيروني است که در واقع بيان‌كننده حسي است كه اثر موسیقایی در مخاطب ايجاد مي‌كند و دیگری حالات درونی است که مربوط به خود اثر بوده و شخص نوازنده و یا خواننده در ایجاد آن نقش دارد. تلفیق صحیح شعر و موسیقی ارتباط مستقیم با حالت موسیقی دارد از این رو، موسیقیدانان برای ساخت آثار ماندگار همواره این اصل را مد نظر قرار داده‌‌اند.
 
وی در ادامه در خصوص تفاوت «شروه» با «مرثیه‌خوانی یا مصیبت‌خوانی» توضیح داد: در موسیقی محلی هر منطقه این ویژگی یعنی تلفیق صحیح شعر و موسیقی به‌صورت طبیعی و متناسب با نیاز طبیعی مردم شکل می‌گیرد. اگر بر این باور باشیم که شروه بیان کننده احساسات عاشقانه و عارفانه است، چنانچه از اشعار شروه چنین بر می‌آید، باید موسیقی آن نیز به تناسب محتوای شعر در راستای بیان بهتر احساسات عاشقانه یا عارفانه آن شعر باشد. همچنین اگر بخواهیم احساس برآمده از حس عاشقی را دریابیم و آن را با احساس برآمده از سوگ و عزا مقایسه کنیم، باید به اشعار شعرا و ادیبان مراجعه کنیم در این صورت در می‌یابیم که بیان احساسات عاشقانه همواره معجونی است از نوعی تمنا و التماس به همراه مویه و زاری در حالی که مرثیه و مصیبت، حکایت شکایت از سوگ و بیان مصیبت و عزا است. 
 
بلادی در پایان با تاکید بر این‌که تنها در یک جا سوگ و عشق دارای مرزی مشترک می‌شوند و آن بیان احساس فراق است، یادآور شد: در بیان حس فراق عاشق و معشوق، تمنا و امید به بازگشت نهفته است، در حالی که فراق ناشی از سوگ امیدی به بازگشت ندارد؛ از این رو، تنها شکوه و شکایت است. موسیقی که بیان کننده این احساسات متفاوت است نیز در حالت شروه، باید بیان‌کننده احساسات عاشقانه توامان با آهنگی باشد که توصیف‌کننده تمنا و خواهش است و در سوگ شکایت از فراق بی‌بازگشت است. این در حالی است که گاهی می‌بینیم شروه را بر خلاف سیر طبیعی آن به قسمی می‌خوانند که گویی عاشق بر سر معشوق فریاد می‌زند و شکایت سر می‌دهد، در صورتی که این شیوه بیان با ذات بیان عاشقی در تضاد است و بیشتر به کار همان سوگ می‌آید.
 
در پایان یادآوری می‌شود، موسیقی بوشهر در عین جذابیت بسیار پیچیده و پویا است و به‌راستی برای رسیدن به گوشه‌هایی از آن باید غور کرد؛ چراکه با کشف ارزش هنری و بعد زیباشناختی آن امکان هر گونه نوآوری خودسرانه سلب می‌شود. این مساله بدون‌شک به معرفی و اشاعه صحیح موسیقی جنوب کمک فراوانی می‌کند، از این‌رو، تلاش‌های پژوهشگرانی چون محمدرضا بلادی، محسن شریفیان و... را در حوزه موسیقی جنوب باید پاس داشت، چراکه آنها در زمینه افزایش دانش موسیقایی هنرآموزان و موسیقی‌دوستان و آشکارایی زوایای پنهان موسیقی جنوب نقش شگرفی را ایفا می‌کنند. 
 
 
 
 
کتاب «تئاتر بیرونی» رونمایی شدجشنواره استانی جنگ‌نامه‌خوانی و نقالی برگزار می شودابتکار جالب خبرنگار پیشکسوت استان بوشهر + تصاویرراهیابی 15 نوازنده بوشهری به جشنواره ملی موسیقی جوان
اخبار مرتبط
کلمات کلیدی
ثبت دیدگاه



فرهنگ و هنر استان بوشهر

  • نمایشگاه بین‌المللی کاریکاتور تهران در بوشهر برپا شد
  • هنر خوشنویسی دشتی سابقه دویست ساله دارد
  • فعالیت مرکز علمی کاربردی واحد فرهنگ و هنر بوشهر
  • بلیط نیم بهای سینما بهمن بوشهر برای خبرنگاران
  • کتاب «تئاتر بیرونی» رونمایی شد
  • جشنواره استانی جنگ‌نامه‌خوانی و نقالی برگزار می شود
  • برگزاری جایزه هنری استاد ایرج صغیری در سطح ملی
  • تئاتر یک هنر دغدغه‌مند و مترقی
  • معرفی شورای کارشناسی هنرهای نمایشی حوزه هنری بوشهر
  • آیین شب شعر محلی در گناوه لغو شد
  • حضور هنرمندان استان در جشنواره نمایش‌های آئینی
  • سینما خورموج توسط شهرداری راه‌اندازی می‌‌شود
  • همه با هم برای تئاتر استان تلاش کنیم
  • برگزاری کارگاه آموزش فیلمنامه نویسی فیلم کوتاه در بوشهر
  • رونمایی از چند اثر ادبی در گناوه + تصاویر
  • ابتکار جالب خبرنگار پیشکسوت استان بوشهر + تصاویر
  • گشایش نمایشگاه عکس «رقص روی عرشه رافائل» در بوشهر
  • نمایش «هملت» در بوشهر به روی صحنه می‌رود
  • راهیابی هنرمندان بوشهری در جشنواره نمایش های آیینی
  • جشنواره‌ فیلم کوتاه موج میزبان هنرمندان بوشهری شد
  • عکاس بوشهری در نمایشگاه عکس کره‎جنوبی
  • گزارش تصویری اجرای گروه موسیقی لیان در کرمان
  • طرح «تابستانه کتاب» در استان بوشهر آغاز شد
  • گرامیداشت روز ادبیات کودک و نوجوان در بوشهر
  • کتاب «تئاتر بیرونی» منتشر شد
  • راهیابی 15 نوازنده بوشهری به جشنواره ملی موسیقی جوان
  • گشایش نمایشگاه پوستر «نسل‌کشی در میانمار» در بوشهر
  • فراخوان جشنواره مشاعره دانش‌آموزی رضوی منتشر شد
  • اثر فیلم‌ساز گناوه‌ای در جشنواره آمریکا پذیرفته شد
  • شب‌شعر عفاف و حجاب در عالیشهر برگزار شد
  • کارگاه داستان‌نویسی و مهارت نویسندگی در بوشهر برگزار شد
  • زیرساخت‌های فرهنگی شهرستان دشتی تقویت شده است
  • نمایشگاه عکس «پرنگ افتو» در بوشهر گشایش یافت + تصاویر
  • کارگاه عکس امپرسیونیسم در خورموج برگزار شد
  • چهل‌ونهمین جشنواره فیلم رشد در بوشهر برگزار می‌شود
  • گزارش تصویری نمایشگاه فروش آثار عکاسان بوشهر
  • کتاب نمادهای تشرف در افسانه‌های ایرانی رونمایی شد
  • تولید نماهنگ و کتاب صوتی با موضوع دفاع مقدس در بوشهر
  • ادرات ارشاد استان بوشهر با فقر نیرو و امکانات روبرو هستند
  • کمیته نظارت و رسیدگی بر اماکن فرهنگی استان بوشهر فعال شد
  • برگزاری جشنواره خلیج فارس در رشته‌های مختلف هنری
  • اولین پلاتو نمایش جزیره خارگ افتتاح شد
  • فعالان حوزه صنایع دستی استان بوشهر تجلیل شدند
  • هنرمند بوشهری بهترین کارگردان جشنواره فیدبک شد
  • بوشهر در هنر نمایش جزو استان های برتر معرفی شد
  • آثار مرحله نهایی جایزه ادبی بوشهر اعلام شد
  • برگزاری نشست تخصصی هنرمندان با محوریت قرآن و هنر در بوشهر
  • هنرمند بوشهری برنده جشنواره بین‌المللی فیلم مستند پرتغال شد
  • کتابی تازه در خورموج رونمایی شد
  • جزییات جشنواره کتابخوانی رضوی در استان بوشهر
  • آثار راه‌یافته به جایزه ادبی بوشهر مشخص شدند
  • کمبود اعتبارات از دغدغه‌های ارشاد استان بوشهر است
  • 2 همایش ادبی در خورموج برگزار شد
  • آثار هنری در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی مؤثر است
  • هنرمندان بوشهری در سه جشنواره بین‌المللی خوش درخشیدند
  • هنر شاکله اصلی نظام فرهنگی است
  • جشنواره استانی تئاتر بوشهر آبان برگزار می‌شود
  • فیلم سینمایی و سریال در وصف شهدای استان بوشهر تولید شود
  • همایش فردوسی زبان و ادب فارسی در بوشهر برگزار شد
  • هنرمندان پیشکسوت در ترقی فرهنگ و هنر اثر گذارند
  • آرشیو

    گزارش و یادداشت

    آغاز دومین فستیوال «کوچه» در بوشهر؛این کوچه پر از موسیقی است
    وقتی مهمان‌ها صاحب‌خانه می‌شوند؛برپایی جشن‌هایی ویژه پتروشیمی‌ها
    ظرفیت کتابخانه‌ها استفاده نمی‌شود؛تعداد کتاب‌خوان‌ها کم است
    آرشیو